Pompy ciepła Żagań

Wiercimy pionowe odwierty pod pompy ciepła w lubuskim, wielkopolskim i dolnośląskim od 2020 roku. Naszą rolą nie jest sprzedaż urządzenia (to dostarcza dealer NIBE, Viessmann, Daikin czy Bosch), tylko wykonanie dolnego źródła — odwiertów geotermalnych 30–100 m, montaż sond, wypełnienie otworu i wpięcie w studzienkę rozdzielacza. Każdy odwiert prowadzimy własną wiertnicą obrotowo-udarową z systemem RC, kończąc dokumentacją powykonawczą gotową do złożenia w starostwie.

Czym jest dolne źródło pompy ciepła i kiedy się je projektuje

Dolne źródło to układ pionowych wymienników ciepła umieszczonych w gruncie, z którego pompa ciepła pobiera energię. W odróżnieniu od pompy powietrznej, układ gruntowy korzysta ze stałej temperatury gleby (8–11°C na głębokości 30–100 m), dzięki czemu współczynnik COP nie spada zimą wraz z mrozem.

Pionowe odwierty wybiera się, gdy działka jest mała (do ok. 800 m²), gdy nie chce się rozkopywać całego ogrodu pod kolektor poziomy, lub gdy zapotrzebowanie cieplne budynku przekracza 10 kW. Dla typowego domu jednorodzinnego 150–200 m² z zapotrzebowaniem grzewczym 8–12 kW wykonujemy 2–4 odwierty po 80–100 m, w rozstawie minimum 6 m między otworami. W Sulechowie, Świebodzinie czy Zielonej Górze trafiamy najczęściej na piaski czwartorzędowe nawodnione — geologia bardzo wdzięczna dla geotermii, bo woda gruntowa znacząco podnosi przewodność cieplną gruntu.

Pompa ciepła sama w sobie to urządzenie kompaktowe, które klient kupuje u dealera marki (Vitocal, Altherma, NIBE S1155, Bosch Compress 7000i LW). My natomiast wykonujemy tę "niewidzialną" część instalacji, która decyduje o sprawności na 25 lat — bo wymienić odwiert pod fundamentem domu jest praktycznie niemożliwe.

Jak przebiega projekt i wykonanie dolnego źródła krok po kroku

Realizację dolnego źródła rozkładamy na cztery etapy. Każdy z nich da się sprawdzić oddzielnie, bo każdy kończy się dokumentem albo pomiarem — żadnego "no, zrobione, płacimy".

Etap 1 — analiza działki i obliczenia projektowe (3–7 dni)

Pobieramy z geoportalu Państwowego Instytutu Geologicznego dane o budowie geologicznej działki (mapa hydrogeologiczna 1:50 000, profile otworów archiwalnych z bazy CBDG). Na ich podstawie szacujemy efektywną przewodność cieplną λ_eff [W/(m·K)] dla planowanej głębokości. Typowo w lubuskim dostajemy 1,8–2,5 W/(m·K) dla piasków nawodnionych — co tłumaczy się na 40–55 W/mb wydajności sondy.

Pompę dobieramy do zapotrzebowania budynku (charakterystyka energetyczna lub obliczenia OZC). Dla 10 kW mocy grzewczej z COP 4,5 musimy odebrać z gruntu ok. 7,8 kW — czyli przy 45 W/mb potrzeba min. 175 mb sond, zaokrąglane do 2 × 90 m lub 3 × 60 m. Im głębsza sonda, tym wyższa średnia temperatura gruntu i niższy spadek mocy zimą.

Etap 2 — projekt robót geologicznych i zgłoszenie (14–30 dni)

Dla odwiertów powyżej 30 m wymagany jest projekt robót geologicznych (PRG) zatwierdzany przez starostę powiatowego. Przygotowuje go geolog z uprawnieniami kategorii IV lub V. Zgłoszenie do starostwa to procedura "milczącej zgody" — jeśli w ciągu 30 dni nie wpłynie sprzeciw, można wiercić. Dla odwiertów powyżej 100 m dochodzi obowiązek planu ruchu zakładu górniczego w Okręgowym Urzędzie Górniczym, ale w praktyce w naszym regionie nie schodzimy głębiej niż 100 m, więc procedura jest prostsza.

Klient z domu jednorodzinnego praktycznie zawsze trafia w przedział 30–100 m, czyli wariant PRG + zgłoszenie staroście. Pomagamy w skompletowaniu wniosku, ale geologa wskazujemy zaufanego — bo jego pieczęć podpisuje dokumentację powykonawczą.

Etap 3 — wiercenie i montaż sond (1–4 dni)

Wjeżdżamy własną wiertnicą obrotowo-udarową z systemem RC (Reverse Circulation). Średnica otworu to 150 mm (rzadziej 130 lub 178 mm — w zależności od typu sondy). RC oznacza, że płuczka i urobek wynoszone są środkiem żerdzi, a nie pierścieniem między żerdzią a ścianką otworu — dzięki temu nie destabilizujemy ścianki w piaskach nawodnionych i zachowujemy pionowość ±1% (ważne, bo skośna sonda traci sprawność).

Po osiągnięciu projektowanej głębokości natychmiast wprowadzamy sondę PE 100 RC DN32 w wariancie 2U (dwa równoległe pętle U-rurkowe, łącznie 4 rury w otworze) z balastem dolnym. Czas: typowy odwiert 90 m + sonda to 6–10 h pracy zespołu dwuosobowego.

Etap 4 — wypełnienie, próba szczelności i wpięcie do rozdzielacza

Otwór wypełniamy cement-bentonitem (thermocement) z iniekcji od dna rurą tremie. To kluczowy etap dla sprawności: powietrze albo źle przylegający bentonit obniżają λ otworu o 30–40%. Stosujemy mieszanki typu TerraCEM 2.0 lub równoważne, których λ ≥ 2,0 W/(m·K).

Sondy z każdego otworu wyprowadzamy w wykopie ok. 1,5 m pod kostką do studzienki rozdzielacza z rotametrami i odpowietrznikami. Stosujemy układ wg pętli Tichelmana — gdzie suma długości "rura zasilająca + sonda + rura powrotna" jest taka sama dla każdego z odwiertów. Bez tego jeden odwiert pracuje za drugi i system traci nawet 15% wydajności.

Próba szczelności sond: 6 bar przez 1 godzinę. Następnie napełnienie układu roztworem glikolu (33% glikolu propylenowego, temperatura zamarzania -18°C) i przekazanie instalatorowi pompy ciepła do końcowego rozruchu.

Parametry techniczne — co dobieramy do Twojej działki

Trzy zmienne decydujące o projekcie: moc grzewcza pompy (kW), geologia działki (λ) i dostępna powierzchnia. Poniższa tabela pokazuje typowe konfiguracje dla domów jednorodzinnych w naszym regionie.

Wyliczenia opieramy na VDI 4640 (niemiecka norma projektowania dolnych źródeł) — w Polsce nie ma jeszcze własnej normy o tym samym poziomie szczegółowości. Dla obiektów powyżej 30 kW mocy grzewczej (małe firmy, pensjonaty, budynki użyteczności publicznej) rekomendujemy dodatkowy test reakcji termicznej (TRT), opisany w osobnej sekcji niżej.

Test reakcji termicznej (TRT) — kiedy go wykonujemy

TRT to 72-godzinny pomiar efektywnej przewodności cieplnej gruntu w warunkach realnego odwiertu. Polega na podgrzewaniu krążącego w sondzie czynnika i analizie krzywej temperatury w czasie. Wynikiem jest λ_eff [W/(m·K)] i opór cieplny otworu R_b [m·K/W] — dane wprost wprowadzane do programów projektowych (EED, GLD).

Dla domu jednorodzinnego TRT zwykle nie jest konieczny — kosztowo i czasowo nie ma uzasadnienia przy 2 odwiertach po 80 m. Robimy go natomiast standardowo, gdy:

• łączna długość sond przekracza 500 mb (duży hotel, biurowiec, ośrodek opieki),
• geologia działki jest niejednorodna i mapy archiwalne nie wystarczają (np. lokalne soczewki iłów neogeńskich na granicy lubuskie/wielkopolskie),
• pompa ma pracować również w trybie chłodzenia pasywnego latem (przeciążanie gruntu),
• inwestor wymaga gwarancji parametrów dolnego źródła w długim cyklu.

TRT wykonuje wyspecjalizowana ekipa pomiarowa — koordynujemy ten etap, jeśli projekt go wymaga. Wytyczne metodyczne publikuje m.in. Państwowy Instytut Geologiczny.

Pozwolenia, zgłoszenia i dokumentacja powykonawcza

Odwierty pod pompę ciepła reguluje Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. 2011 nr 163 poz. 981) — nie Prawo wodne. To inna procedura niż przy studni głębinowej. Trzy progi głębokościowe:

W naszych projektach dla domów jednorodzinnych zawsze mieścimy się w przedziale 30–100 m. Dokumentacja, którą oddajemy po zakończeniu:

1. Projekt robót geologicznych (przygotowany przez geologa kat. IV/V przed wierceniem),
2. Dokumentacja geologiczna inna — powykonawcza, opisuje wykonane otwory, ich głębokość, profil litologiczny, sposób wypełnienia,
3. Karty otworów z każdym profilem litologicznym,
4. Protokół próby szczelności sond,
5. Karta składu chemicznego płynu glikolowego (potrzebna przy programie "Moje Ciepło"),
6. Schemat instalacji dolnego źródła z zaznaczonym położeniem odwiertów i przebiegiem rur (przyda się przy ewentualnych pracach ogrodowych za 10 lat).

Dokumentację powykonawczą geolog składa do starostwa w ciągu 6 miesięcy od zakończenia prac. Klient otrzymuje pełny komplet w wersji papierowej i PDF — przyda się przy odbiorze technicznym, sprzedaży nieruchomości, ubieganiu się o dotację.

Geologia lubuskiego, wielkopolskiego, dolnośląskiego — czego się spodziewać

Trzy nasze województwa to praktycznie cały przekrój czwartorzędowych osadów polodowcowych z lokalnymi wkładkami trzeciorzędu. Wpływa to bezpośrednio na czas wiercenia i dobór mieszanki wypełniającej.

Lubuskie (Zielona Góra, Gorzów, Świebodzin, Sulechów, Żary, Żagań, Nowa Sól, Krosno Odrzańskie, Gubin)

Przeważają piaski i żwiry wodnolodowcowe nawodnione, z lokalnymi soczewkami glin morenowych. Dla geotermii to scenariusz korzystny — wody gruntowe podnoszą efektywną przewodność cieplną nawet do λ = 2,5 W/(m·K). W okolicach Sulechowa i Krosna Odrzańskiego trafiamy lokalnie na utwory neogeńskie (mioceńskie piaski kwarcowe), które idą się wiercić bez większych komplikacji. Typowa głębokość użytkowa: 80–100 m.

Wielkopolskie (Leszno, Wolsztyn, Nowy Tomyśl)

Pas południowy graniczący z Lubuskim ma podobny profil — piaski sandrowe i fluwialne. W rejonie Leszna i Wolsztyna częstsze są glina zwałowa stadiału głównego zlodowacenia Warty, co lokalnie wydłuża wiercenie o kilka godzin (mokre gliny "lepią" się do żerdzi). Pod gliną zwykle leżą wydajne piaski, w których λ rośnie do 2,2–2,4 W/(m·K).

Dolnośląskie (Głogów, Polkowice, Bolesławiec)

Bardziej zróżnicowane geologicznie — od piasków pradoliny barycko-głogowskiej (warianty miękkie) po lokalne piaskowce dolnojurajskie w okolicach Bolesławca. Tam dobrze sprawdza się tryb obrotowo-udarowy wiertnicy z systemem RC — bo zwykły ślimak zatrzyma się na piaskowcu.

Dla każdej działki sprawdzamy profile archiwalne z geoportalu PIG — to oszczędza klientowi zbędnych wierceń próbnych.

Sondy, wypełnienie i osprzęt — co stosujemy

Sprzęt to kompromis między ceną materiału a żywotnością instalacji. Dolne źródło ma pracować 50 lat — tu nie ma miejsca na "tańszy zamiennik".

Sondy geotermalne

Stosujemy sondy PE 100 RC w średnicy DN32 lub DN40 (HDPE z modyfikowaną odpornością na nacisk punktowy, oznaczenie RC = Resistance to Crack). Typowo wariant 2U (dwie pętle U-rurkowe w jednym otworze) — daje większą powierzchnię wymiany niż 1U i pozwala odzyskać sprawność, gdyby jedna pętla została mechanicznie uszkodzona w trakcie wprowadzania. Marki które stosujemy zamiennie: GeoLine, Rehau RAUGEO, Energeo GEO FF PRO+, Prawtech.

Wypełnienie otworu (thermocement)

Otwór wokół sondy musi być wypełniony szczelnie od dna do powierzchni — to zarówno wymóg techniczny (przewodzenie ciepła), jak i środowiskowy (ochrona wód gruntowych przed mieszaniem warstw wodonośnych). Stosujemy mieszanki cement-bentonit typu TerraCEM 2.0 (λ ≥ 2,0 W/(m·K)) lub równoważne. Suchy bentonit "kurczy się" i tworzy pustki — dlatego rezygnujemy z czystego bentonitu na rzecz mieszanek z dodatkiem kwarcu i cementu.

Studzienka rozdzielacza

Dla 2–4 odwiertów stosujemy studzienkę z tworzywa (PE) lub typu "tunnel-box" z prefabrykowanym rozdzielaczem mosiężnym/PP. Każda sonda dostaje rotametr (pomiar przepływu w l/min — pozwala wyważyć układ wg pętli Tichelmana) i odpowietrznik. Studzienka lokalizowana jest w pasie zieleni między odwiertami a budynkiem, na głębokości ok. 1,5 m pod powierzchnią.

Glikol i napełnienie

Roztwór glikolu propylenowego 33% (krzepnięcie ~-18°C, niska toksyczność, dopuszczony przy bliskości ujęć wody). Mniej szkodliwy niż glikol etylenowy, dlatego wybieramy go domyślnie — szczególnie tam, gdzie na działce jest też studnia głębinowa.

Współpraca z instalatorami pomp ciepła i dealerami marek

Wykonujemy tylko dolne źródło — czyli odwiert, sondę, wypełnienie, rozdzielacz i wpięcie do budynku. Sama pompa ciepła (jednostka kompaktowa wewnętrzna), bufor, zasobnik CWU, sterowanie i podłączenie do CO/CWU są dziełem instalatora pompy. Współpracujemy regularnie z autoryzowanymi instalatorami:

• Viessmann Vitocal (200-G, 222-G, 300-G — solanka/woda),
• NIBE S1155, S1255, F1155, F1255 — gruntowe z rynku skandynawskiego,
• Daikin Altherma 3 Geo — kompaktowe rozwiązania dla domów do 12 kW,
• Bosch Compress 7000i LW / 6800i LW — średnia półka, dostępna lokalnie,
• Vaillant flexoTHERM — kompatybilne ze sterownikiem multiMATIC.

Jeśli klient nie ma jeszcze wybranego instalatora, polecimy sprawdzonego z naszego regionu (lubuskie/wielkopolskie/dolnośląskie). Nigdy nie pobieramy prowizji za polecenie — pracujemy z firmami, które same dbają o jakość, bo każdy źle wyregulowany rozruch wraca jako reklamacja do nas (klient nie odróżnia, kto za co odpowiada).

Dotacje na pompę ciepła z dolnym źródłem

Aktualnie funkcjonują dwa programy istotne dla naszego klienta: "Moje Ciepło" (dla nowo budowanych domów) i "Czyste Powietrze" (dla istniejących budynków). Pompy gruntowe są w obu programach traktowane preferencyjnie — wyższe progi dofinansowania niż dla pomp powietrznych.

Konkretne kwoty zmieniają się w trakcie roku (wyczerpywanie alokacji, zmiany przepisów wykonawczych), dlatego nie podajemy ich na stronie. Aktualne warunki sprawdź bezpośrednio na mojecieplo.gov.pl oraz na portalu NFOŚiGW. Mogą Ci się przydać dokumenty od nas:

• Faktura z wyodrębnioną pozycją "odwierty pod dolne źródło pompy ciepła",
• Karta techniczna sondy i protokół próby szczelności,
• Karta składu chemicznego płynu glikolowego,
• Dokumentacja powykonawcza geologiczna.

To zestaw, którego wymagają obie ścieżki dofinansowania. Komplet wydajemy przy odbiorze końcowym — bez dopłat, bez "papierów po znajomości".

Czego unikać przy wyborze firmy do odwiertów geotermalnych

Geotermia ma długą "krzywą uczenia się" — błędy z etapu wiercenia ujawniają się dopiero po pierwszej zimie pełnej eksploatacji. Lista typowych pułapek, na które warto zwrócić uwagę przed podpisaniem umowy:

• Wiercenie bez projektu robót geologicznych powyżej 30 m — bezpośrednie naruszenie Prawa geologicznego i górniczego, brakuje dokumentu do odbioru i do "Mojego Ciepła".
• Wypełnianie otworu czystym bentonitem — kurczy się przy wysychaniu, tworzy pustki, λ spada poniżej 1,0 W/(m·K). Powinien być cement-bentonit z dodatkiem kwarcu.
• Sondy 1U zamiast 2U bez uzasadnienia — tańsze, ale w przypadku uszkodzenia jednej pętli traci się cały odwiert.
• Rozdzielacz "drabinkowy" zamiast Tichelmana — pierwszy odwiert pracuje za drugi, traci się 10–15% wydajności.
• Glikol etylenowy w bliskości studni głębinowej — toksyczny, w razie nieszczelności jest realnym zagrożeniem dla ujęcia wody pitnej.
• Brak protokołu próby szczelności 6 bar / 1 h — nie ma jak zweryfikować, czy układ jest gotowy do napełnienia glikolem.
• Wiertnica ślimakowa do gleby/gliny zamiast obrotowo-udarowej z RC — zatrzymuje się na piaskowcach lub żwirach, sondy "schodzą" tylko do 30 m.
• Firma bez wpisu do CEIDG / KRS z aktualnym NIP — żadnej ścieżki reklamacji za 10 lat, kiedy okaże się, że sprawność spadła.

Dlaczego warto zlecić odwierty TechDrill

Wykonujemy odwierty geotermalne od 2020 roku. Łączymy wiercenie studni głębinowych z geotermią — to ten sam sprzęt i ta sama logika geologiczna, więc nie traktujemy "pomp ciepła" jako odrębnej, mało znanej usługi. Konkrety:

• Własna wiertnica obrotowo-udarowa z systemem Reverse Circulation — bez podwykonawców, terminy realizacji 100% pod naszą kontrolą,
• Wiercimy do 100 m, czyli pełen zakres dla domów jednorodzinnych bez wchodzenia w procedurę OUG,
• 15 priorytetowych miast w trzech województwach — Zielona Góra, Gorzów Wielkopolski, Nowa Sól, Świebodzin, Żary, Żagań, Sulechów, Krosno Odrzańskie, Gubin, Leszno, Wolsztyn, Nowy Tomyśl, Głogów, Polkowice, Bolesławiec,
• NIP 9252132183, REGON 386962636 — wszystkie informacje rejestrowe sprawdzalne w CEIDG, faktura z formalną pozycją "odwierty pod dolne źródło pompy ciepła" gotowa do programów dotacyjnych,
• Ocena 5,0 ★ na Google — niski wskaźnik reklamacji jest dla nas KPI ważniejszym niż liczba zrealizowanych odwiertów,
• Pełna dokumentacja powykonawcza przekazywana w komplecie przy odbiorze, gotowa do złożenia w starostwie i dołączenia do wniosku o dotację.

Więcej o nas i naszych realizacjach: strona "O nas". Powiązane usługi: wiercenie studni głębinowych, dobór urządzeń do studni, odwierty studni głębinowych.

Najczęstsze pytania o odwierty pod pompę ciepła

Powiązane artykuły: orientacyjny cennik odwiertu pod pompę ciepła Zielona Góra 2026 · proces wiercenia studni krok po kroku. Kategoria: odwierty pompy ciepła.